OPRIJZEN

Deze zomer draait Earnewâld om Ljochtstill, verstilling en landschap. Rondom dit dorp aan de rand van nationaal park de Alde Feanen zijn turven (glazen ateliers) geplaatst, die onderdak bieden aan kunstenaars. De turf bij de VVV was van 14 juli tot en met 8 augustus de uitvalsbasis voor Oprijzen vanuit de turf tot het moment van oprijzen in de natuur, een beeldende vertelling van Bart Ensing en Marion Steur.

De uitnodiging van Ljochtstill hebben Bart en ik in dank aanvaard. Verstilling, kwetsbaarheid en landschap – het landschap van de Alde Feanen  – vormden het thema waarmee we vier weken lang als artists in residence te Earnewâld aan de slag gingen.

Het idee voor een vrouw die oprijst uit het landschap, had Bart al snel. En dat de vrouw om woorden vroeg. Dat bracht ook mij naar Ljochtstill. Bart en ik komen uit heel andere omgevingen dan die van Earnewâld en om de vormen van de veenvrouw in beeld te krijgen en haar woorden op te sporen, hebben we eerst de tijd genomen om de prachtige omgeving van Earnewâld in te ademen tot we helemaal vervuld waren van de afwisseling, het groen, blauw en geel, de weidsheid en de beschutting. Schoorvoetend kwam ze tevoorschijn, de veenvrouw.

Het silhouet van  vrouw doemt op. Alles is donker, koud en klam. Ze maakt zich op voor de tocht die ze al zo vaak maakte. De tocht die niet alleen haar, maar ook haar land uitputte. Ze sleept zonder keus een grote slokop voort die alles verslindt en niets dan op onland achterlaat. Haar zachte land verwarmt ver weg het westen.

Dan is de ruif leeg.

Het water glinstert dag en nacht. De veenvrouw staat stil. Ze richt zicht op, zet alle zintuigen open. Ze weet, de toekomst hier is aan haarzelf. Naast het jaagpad waar ze zo vaak liep, kijkt ze naar het water. Het houdt haar een spiegel voor. Ze voelt de ruimte. Het water reikt tot aan de horizon die licht lijkt nu dag- en maanlicht niet meer ineens door de zachte grond worden opgeslokt.

Het land van de veenvrouw is blauwer geworden. Ze is een lange weg gegaan. Ze stapt lichtvoetig op het pad dat zich voor haar voeten ontrolt.

Langs het wandelpad aan de oostkant van de Earnesleat richting uitkijktoren rijst ze op, de veenvrouw: eerst nog tot aan haar middel in de grond en aan het eind fier boven de grond.

OPRIJZEN

de donkere grond is zacht en zuigt
eenmaal in beweging groeit de ruimte
land en water hebben stuivertje gewisseld
de horizon verkleurt         de lucht klaart
het water weerkaatst de zon

© Marion Steur

Omdat het Fries zo mooi is maar ik het niet machtig ben, heeft Suzan Bosch de vijf regels zoals ze bij de veenvrouw in het veld staan in het Frysk vertaald:

RIZE

De swarte grûn is sêft en sûcht
ienkear yn beweging groeit de romte
lân en wetter ha stuorke wissele
de hoarizon ferkleuret       de loft klearret
it wetter wjerkeatst de sinne

© Suzan Bosch

durven loslaten

Ze komen altijd terug. Momenten van twijfel liggen voor mijn voeten alsof ik nooit heb nagedacht over wat ik wil of kan, waarom ik doe wat ik doe. Het meest opdringerig zijn die momenten als een plan dat me heel blij maakte, meer een luchtkasteel blijkt te zijn. Het pad dat ik zo helder voor me zag, blijkt bezaaid met obstakels. In elk obstakel schuilt een andere twijfel. Over gestapelde obstakels kan ik niet heen kijken, laat staan klimmen. Hoe herstel ik mijn bewegingsruimte?

Heel voorzichtig kijk ik om een hoekje naar de twijfels. Een voor een en op mijn eigen tempo bekijk ik ze van alle kanten. Ze kijken terug. Met sommige word ik vrienden, andere laat ik gaan.

op zoek naar de vrouw

In november 2017 bezocht ik F/LUISTER, de gezamenlijke expositie van Ine van Son en Nicolette Peters in Waalwijk. Het thema vrouwelijkheid werd vanuit verschillende perspectieven belicht met als sluitstuk een installatie waaraan ook de bezoekers een bijdrage mochten leveren.
Uit die installatie ontstond een poëtisch drietal van vrouwelijke archetypen. Maak kennis met Barbie die graag glinstert, met elf Sheela en aardvrouw Anneke.

Zie ook de blog van Ine van Son over dit bijzondere project.

geen ontkomen aan

 

Tijdens Kunst in ’t Overbosch 2017 maakte Ell Geeh de installatie ROOD, een werk dat op dwingende wijze aandacht vraagt. Ze vroeg bezoekers om aan het einde van de rode loper te gaan zitten en uit alle indrukken een woord te destilleren. Vanuit die verzameling woorden schreef ik het gedicht GEEN ONTKOMEN AAN, hier weergegeven in de foto die Ell Geeh maakte van haar installatie ROOD.

Klik op de foto hierboven voor een filmversie van het gezamenlijke werk.

Voordat ik onderdook in de overvloed aan woorden van bezoekers sprak de installatie tot mij in aquarel en eigen woorden.

zomaar een nazomerzondagmiddag

Op een zonovergoten zondagmiddag op 17 september bij kasteel Middachten was de presentatie van de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout. Een fraai uitgevoerd boek met twintig houten beelden van Bart Ensing en gedichten van Marion Steur.

Omlijst door harpmuziek van ArpaLisa werd de bundel langzaam vrijgegeven aan het publiek. Het eerste exemplaar was voor Monica Boschman die speciaal voor deze gelegenheid het gedicht Afgewend schreef bij een van Barts beelden.

En dan signeren met wit op zwart.

Foto: Irene Damminga

tromgeroffel …

Trots, blijdschap en ambitie buitelden over elkaar heen bij het schrijven van het voorwoord van de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout. Hoe kun je zeggen wat je bedoelt zonder de lezer het gras voor de voeten weg te maaien? Hoeveel bescheidenheid is gepast?

Uiteindelijk gaat het om de inhoud. Men neme 20 houten beelden van Bart Ensing en evenzovele gedichten van Marion Steur en schuift en schaaft dan net zo lang aan opmaak en papierkleur tot het af is. Vat het geheel in een harde kaft en voeg met de hand van de meester, uitgever Marcel Vaandrager, een leeslint toe en neem het geheel ter hand.

Blader, lees, kijk. Leg het weg en pak het weer op. Dit boek wil je met je mee nemen.

Bijna is het zover. In september wordt de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout tweemaal voor het voetlicht gebracht.

Op 5 september klinkt er op het Nederlands Dichterspodium in de bibliotheek in Werkendam een selectie gedichten uit de bundel, terwijl de bijbehorende beelden op groot scherm te zien zijn. Na afloop is de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout te koop, gesigneerd en wel.

Op 5 september om 19.45 uur (inloop vanaf 19.20 uur), Gedempte Haven 17, 4251 AC Werkendam. Het aantal plaatsen is beperkt, dus mail even als je komt.

 

Op 17 september wordt de bundel gepresenteerd bij de expositie Bomen binnen bomen buiten rondom Kasteel Middachten, tussen de beelden van Bart en andere houtkunstenaars. Marion draagt een aantal gedichten voor bij de aanwezige beelden van Bart. Dichter Monica Boschman neemt een exemplaar van de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout van Bart Ensing en Marion Steur in ontvangst en ook zij draagt een gedicht voor bij een van Barts beelden. Aansluitend kan de beeld-dichtbundel bij de makers gekocht worden. Gesigneerd natuurlijk.

Op 17 september op Landgoed Middachten 3, 6994 JC DE STEEG. De presentatie is vanaf 14 uur bij de stallen van kasteel Middachten. Om bij de stallen te komen wandel je eerst door de prachtige kasteeltuinen. Neem de tijd. Kunst is niet om te haasten.

 

Misschien lukt het je niet om naar een van beide presentaties te komen en wil je toch een exemplaar van de beeld-dichtbundel Voel maar. Gesproken hout van Bart Ensing en Marion Steur. Dat kan. Bart en Marion hebben bij exposities, voordrachten en andere kunstevenementen altijd een doosje boeken bij zich. Bestellen kan ook. Stuur een mail met je naam en adres en het aantal boeken dat je wilt bestellen. Je krijgt per mail de gegevens voor de betaling en daarna komt het boek per post naar je toe.

En wat kost dat dan? €16,95 voor het boek en €3,95 voor de verzending als het wordt besteld.

spinsels

Tijdens de Kunstschouw 2017 maakte Ine van Son de installatie Spinsels in de Pannekoekenmolen in Burgh-Haamstede. Van zelf gesponnen schapenwol haakte ze draad, veel draad, waarmee ze de molen transformeerde. De transparante indeling in verbonden deelruimtes liet de bezoekers dwalen in verwondering. Een paar uur in en om de installatie bracht mij een gedicht.

installatie: Ine van Son tijdens Kunstschouw 2017 Burgh-Haamstede, gedicht en foto: Marion Steur